Przejdź do treści

Banery wysuwane

Okładka przedstawiająca górników w kopalni odkrywkowej oraz rodzaje węgla brunatnego
Kopać albo nie kopać? Węgiel brunatny ze złoża "Bełchatów" (Pole "Szczerców"). Charakter litologiczno-petrograficzny i geochemiczny oraz jakość technologiczna

Kategoria produktu
Nauki techniczne » Energetyka
Nauki techniczne » Górnictwo
Specjalne kategorie
Nowości
ISBN
978-83-66727-90-8
e-ISBN
978-83-67427-19-7
Typ publikacji
monografia
Format
B5
Oprawa
twarda
Liczba stron
206
Rok wydania
2022
Wydanie
1
Opis

Od odkrycia nagromadzenia węgla brunatnego w okolicy Bełchatowa i rozpoczęcia jego eksploatacji upłynęło kilkadziesiąt lat. Złoże "Bełchatów" okazało się największym w Polsce i w Europie złożem węgla brunatnego pod względem zasobów i stało się jednym z zasadniczych ogniw w krajowym bilansie paliwowo-energetycznym. W zakres prowadzonych już od momentu odkrycia złoża badań, obok zagadnień złożowo-eksploatacyjnych, wchodziły petrograficzne, fizykochemiczne i technologiczne analizy jakości węgla. Autorzy mają nadzieję, że przedstawienie wyników wieloletnich badań powinno przede wszystkim dostarczyć argumentów w dyskusji na temat przyszłości węgla brunatnego jako kopaliny oraz pomóc w udzieleniu odpowiedzi na pytanie zawarte w tytule monografii.

Spis treści

Od autorów 9

I. Cel badań 15

II. Część wstępna 19

II.2. Aktualna problematyka geologiczna złoża „Bełchatów” oraz funkcjonowanie KWB „Bełchatów” 25

II.2.1. Położenie geograficzne złoża 25

II.2.2. Odkrycie złoża, jego udostępnienie i eksploatacja 27

II.2.3. Charakterystyka geologiczno-górnicza Pola „Szczerców” 28

II.2.4. Budowa strukturalno-tektoniczna rowu Kleszczowa 31

II.2.5. Profil litostratygraficzny Pola „Szczerców” 35

II.2.5.1. Utwory paleozoiczne i mezozoiczne 37

II.2.5.2. Osady kenozoiczne 38

II.2.5.3. Czwartorzęd 42

II.2.5.4. Inne serie skalne 42

II.2.5.5. Skały trudnourabialne 48

II.2.6. Kopaliny towarzyszące i złoża antropogeniczne 50

II.2.7. Rekultywacja i rewitalizacja terenów pogórniczych 52

II.2.8. Jednolita Baza Danych Geologicznych (JBDG) 54

III. Materiał do badań 55

III.1. Zasady badań geologicznych wyprzedzających front eksploatacji oraz schemat opróbowania rdzeni wiertniczych 55

III.2. Rodzaje próbek węgla przeznaczonych do badań 58

III.2.1. Baza C1 – zbiór wyjściowy próbek 58

III.2.2. Baza C2 – skorygowany zbiór próbek 61

III.3. Typizacja próbek do badań 62

IV. Metodyka badań węgla i substancji mineralnej 63

IV.1. Badania węgla 63

IV.1.1. Przygotowanie próbek węgla do badań 63

IV.1.2. Charakter litologiczno-petrograficzny serii węglonośnej 64

IV.1.3. Parametry fizyczne i technologiczne węgla 65

IV.1.3.1. Wilgoć analityczna (Wta) 66

IV.1.3.2. Popielność (Ar) 66

IV.1.3.3. Wartość opałowa (Qir) 66

IV.1.4. Badania chemiczne węgla 66

IV.1.4.1. Pierwiastki główne 67

IV.1.4.2. Pierwiastki poboczne i rozproszone 67

IV.1.4.3. Węglan wapnia (CaCO3) 68

IV.2. Badania substancji mineralnej węgla 68

IV.2.1. Separacja składników mineralnych 69

IV.2.2. Badania fazowe 69

IV.2.3. Analizy chemiczne 70

IV.3. Metody statystyczne i geostatystyczne 70

IV.4. Zasady klasyfikacji technologicznej węgla 77

IV.4.1. Międzynarodowa Klasyfikacja Węgla w Pokładzie 79

IV.4.2. Klasyfikacja węgla według norm ISO 11760:2005 i PN-ISO 11760:2007 81

V. Wyniki badań 82

V.1. Charakterystyka litologiczno-petrograficzna węgla brunatnego z Pola „Szczerców” 82

V.1.1. Charakter litologiczny serii węglonośnej i zawartość ksylitów 87

V.1.2. Skład petrograficzny i refleksyjność węgla 93

V.1.2.1. Zawartość macerałów grupy huminitu 94

V.1.2.2. Zawartość macerałów grupy liptynitu 96

V.1.2.3. Zawartość macerałów grupy inertynitu 97

V.1.3. Refleksyjność węgla (Rro) 98

V.2. Właściwości fizykochemiczne i technologiczne węgla brunatnego z Pola „Szczerców” 104

V.2.1. Wilgoć węgla (Wtr) 104

V.2.1.1. Definicja i rodzaje 104

V.2.1.2. Zawartość wilgoci w węglu brunatnym ze złoża ,,Bełchatów” – stan wiedzy i próby rozwiązania problemu 106

V.2.1.3. Zawartości wilgoci całkowitej w Polu „Szczerców”. Wyniki badań z lat 1999–2019 108

V.2.2. Popielność (Ar) 110

V.2.3. Wartość opałowa węgla (Qir) 115

V.3. Skład chemiczny węgla brunatnego 118

V.3.1. Wprowadzenie 118

V.3.2. Pierwiastki elementarne 118

V.3.2.1. Węgiel (Cdaf) 119

V.3.2.2. Wodór (Hdaf) 121

V.3.2.3. Tlen (Odaf) 123

V.3.2.4. Azot 125

V.3.2.5. Siarka całkowita (Std), pirytowa (Spd) i organiczna (Sod) 126

V.3.3. Pierwiastki poboczne i rozproszone 132

V.3.3.1. Wprowadzenie 132

V.3.3.2. Pierwiastki rozproszone 135

V.3.3.3. Pierwiastki poboczne 148

V.3.4. Węglan wapnia (CaCO3d) 150

V.3.5. Statystyczny opis zmienności

zawartości wybranych pierwiastków rozproszonych i pobocznych w węglu z Pola „Szczerców” 152

V.3.5.1. Zawartość rtęci (Hgd), kadmu (Cdd) i ołowiu (Pbd) 152

V.3.5.2. Zawartość chloru (Cld) i fluoru (Fd) 154

V.3.5.3. Zawartość sodu i potasu (Na2Od + K2Od) 156

V.3.6. Podsumowanie wyników analizy statystycznej zawartości wybranych pierwiastków w węglu brunatnym z Pola „Szczerców” 157

V.4. Substancja mineralna jako składnik węgla 158

V.4.1. Definicja, podział i geneza 158

V.4.2. Formy występowania 161

V.4.3. Substancja mineralna a użyteczność praktyczna węgla brunatnego 161

V.4.4. Substancja mineralna w węglu ze złoża „Bełchatów” 162

V.4.4.1. Skład fazowy 162

V.4.4.2. Skład chemiczny 176

V.4.5. Substancja mineralna a problem obecności w węglu pierwiastków pobocznych i rozproszonych 177

V.5. Klasyfikacja technologiczna węgla brunatnego z Pola „Szczerców” 177

V.5.1. Klasyfikacja węgla według wymogów międzynarodowych 179

V.5.2. Klasyfikacja węgla według normy ISO 11760:2005 i równoważnej normy krajowej PN-ISO 11760:2007 181

VI. Zakończenie i wnioski 184

Podziękowania 189

Literatura 191

Wykaz norm, instrukcji, rozporządzeń i dokumentacji 203

Objaśnienia skrótów 205

Cena
40,00 zł